هم چنان كه جمله * ( « إِنَّه كانَ عَبْداً شَكُوراً » ) * آن جمله را تعليل مىكند . و اما تعليل بودن جمله اول براى آيه قبلى خود از اين جهت است كه خداوند سبحان در باره سرنشينان كشتى نوح وعده هاى جميل داده و بعد از آنكه از غرق نجاتشان داد فرمود : « اى نوح از كشتى فرود آى كه سلام ما و بركات و رحمت ما بر تو و بر آن اممى كه هميشه با تواند اختصاص يافته و امتهايى كه ( خودسر و ستمگر شوند ) ما پس از آنكه به آنها بهره از دنيا دهيم آنان را به عذاب سخت كيفر خواهيم داد » « 1 » . بنا بر اين فرستادن كتاب براى موسى و هدايت بنى اسرائيل به وسيله آن ، وفاى به همان وعده نيكويى است كه به پدرانشان يعنى به سرنشينان كشتى نوح داده بود و هم اجراى سنت الهى است كه در امتهاى گذشته اعمال مىشد . پس گويى چنين فرموده كه « ما بر موسى كتاب فرستاديم و آن را وسيله هدايت بنى اسرائيل قرار داديم ، به خاطر اينكه بنى اسرائيل ذريه همانهايند كه ما با نوح سوار بر كشتيشان كرديم ، و سلامتى و بركات را وعده شان داديم » . و اما دوم ، براى اينكه اين سنت يعنى سنت هدايت و ارشاد و طريقه دعوت به توحيد ، عينا همان سنتى است كه نوح اولين مجرى آن در عالم بشرى بود ، و با قيام به آن ، شكر نعمتهاى خدا را به جاى آورده و عبوديت خود را نسبت به خدا خالص كرده - قبلا هم مكرر گفته‌ايم : كه شكر حقيقى ملازم است با اخلاص در عبوديت - خداى تعالى هم شكر خدمت او را گذارده ، و سنت او را تا بقاء دنيا بقاء داده و در همه عوالم بر او سلام كرده و تا روز قيامت در هر كلمه طيب و عمل صالحى كه از نسل بشر سر بزند او را شريك در اجر نموده هم چنان كه خود فرموده : « وَجَعَلْنا ذُرِّيَّتَه هُمُ الْباقِينَ ، وَتَرَكْنا عَلَيْه فِي الآخِرِينَ ، سَلامٌ عَلى نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ ، إِنَّا كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ » « 2 » . بنا بر اين ، آيه مورد بحث در اين جمله خلاصه مىشود كه ما نوح را به خاطر اينكه بنده اى شكور بود پاداش داديم و دعوتش را باقى گذارديم سنتش را در ذريه آنها كه در كشتى با او بودند اجرا نموده ، مثلا بر يكى از ذريه اش موسى كتاب نازل كرديم و آن را مايه هدايت بنى اسرائيل قرار داديم . از جمله : * ( « ذُرِّيَّةَ مَنْ حَمَلْنا مَعَ نُوحٍ » ) * و جمله : « وَجَعَلْنا ذُرِّيَّتَه هُمُ الْباقِينَ » به خوبى بر

--> ( 1 ) سوره هود ، آيه 48 . ( 2 ) ذريه او را بقاء داديم و سنتش را در نسلهاى بعد جارى ساختيم ، سلام بر نوح در همه ادوار ، ما نيكوكاران را چنين پاداش مىدهيم . سوره صافات ، آيه 97 .